Kalkhennep isolatie is een biobased muursysteem van hennepscheven en kalk dat isoleren, warmte bufferen en vocht regelen combineert in één materiaal. In het buitenland heet het hempcrete, in het Nederlands ook wel hennepkalk of hennepbeton. Je stort of spuit het als een massieve laag, of je metselt het met kant-en-klare kalkhennepblokken. Een dunne plaat die je tussen de sporen klemt is het niet, en dat is precies de bedoeling. Vooral bij oude, massieve muren en monumenten komt het tot zijn recht. Het laat een gebouw ademen in plaats van het luchtdicht in te pakken. Hieronder vind je de eigenschappen, de isolatiewaarde, een vergelijking met andere materialen, de toepassingen en de kosten.
Inhoudsopgave
- Wat is kalkhennep?
- De eigenschappen van kalkhennep in het kort
- Waarom kalkhennep meer is dan isolatie
- Brandveilig, geluiddempend en schimmelwerend
- Een muur die CO2 opslaat
- Kalkhennep vergeleken met andere isolatiematerialen
- Waar kalkhennep tot zijn recht komt
- Hoe je kalkhennep aanbrengt
- Wat kost kalkhennep isolatie?
- De eerlijke nadelen
- Is kalkhennep isolatie iets voor jou?
- Veelgestelde vragen over kalkhennep isolatie
Wat is kalkhennep?
Kalkhennep bestaat voor het grootste deel uit hennepscheven, ongeveer 85 procent, aangevuld met kalk als bindmiddel en water. De scheven zijn de houtige binnenkern van de hennepstengel, die overblijft nadat de vezels eruit zijn gehaald. Meng je die met kalk, dan ontstaat een lichte, poreuze massa die langzaam uithardt tot een isolerend bouwmateriaal. Verwar het niet met hennep isolatie in de vorm van zachte dekens of vlokken, want dat is de losse vezel. Kalkhennep vormt juist een stevige, massieve laag.
Zelf draagt het geen constructieve last. De dichtheid ligt op zo’n 15 procent van gewone beton, dus je brengt het altijd aan rond een dragend houten skelet of tegen een bestaande muur. Die constructie draagt het gewicht, terwijl het kalkhennep de isolatie en het binnenklimaat verzorgt.
De eigenschappen van kalkhennep in het kort
Kalkhennep is geen materiaal dat je op één getal beoordeelt. De cijfers hieronder geven het beeld, maar de echte kracht zit in de combinatie ervan.
| Eigenschap | Kalkhennep |
|---|---|
| Lambdawaarde | 0,06 tot 0,12 W/mK (blokken rond 0,07) |
| Dichtheid | circa 150 kg/m³ (lichte mix) tot 300 à 500 kg/m³ (muur) |
| Brandgedrag | brandwerend, minerale kalkbinder |
| Damp en vocht | dampopen, capillair actief, vochtbufferend |
| Geluid | sterk geluiddempend |
| Duurzaamheid | hernieuwbaar, CO2-opslaand, composteerbaar |
| Dragend | nee, altijd rond een frame of tegen een muur |
Waarom kalkhennep meer is dan isolatie
Op papier is kalkhennep een matige isolator. De kracht zit in de combinatie van drie eigenschappen die je zelden in één materiaal bij elkaar vindt.
Het isoleert, maar niet spectaculair
De lambdawaarde ligt afhankelijk van de dichtheid tussen 0,06 en 0,12 W/mK. Kalkhennepblokken, zoals die van de bekende fabrikant IsoHemp, zitten rond de 0,07. Dat is een stuk hoger dan minerale wol of een schuimplaat, en het betekent dat je een flinke dikte nodig hebt. Reken voor een goede isolatiewaarde al snel op een laag van 25 tot 30 centimeter. Puur op dat cijfer verlies je het dus van een dunne plaat.
Het buffert warmte
Waar een lichte plaat de warmte snel doorlaat, houdt de massa van kalkhennep die veel langer vast. Het materiaal warmt traag op en koelt traag af. In de zomer blijft het binnen daardoor langer koel, in de winter houdt de muur de warmte beter binnen. Die warmtebuffer maakt een deel van de matige lambdawaarde weer goed, zeker onder een dak of in een zolderkamer die in de zomer snel opwarmt.
Het ademt en regelt vocht
Het materiaal is dampopen en capillair actief. Het neemt vocht uit de lucht op als het vochtig is en geeft het weer af als het droogt, zonder in te zakken of zijn werking te verliezen. Daardoor blijft de kans op condens en schimmel klein. Precies dat maakt het zo geschikt voor oude muren. Hoe die vochtbalans werkt, lees je bij dampopen of dampdicht isoleren.
Brandveilig, geluiddempend en schimmelwerend
Naast isoleren doet kalkhennep nog een paar dingen goed die je bij een gewone isolatieplaat niet krijgt.
Doordat het bindmiddel minerale kalk is, is het materiaal brandwerend. Kalkhennepmuren houden bij een brandtest ongeveer een uur stand, en anders dan kunststof smelt of druppelt er niets. De massa en de poreuze structuur maken het bovendien sterk geluiddempend, wat prettig is bij een tussenwand of een woning aan een drukke weg.
De kalk is basisch, en dat werkt schimmel en ongedierte tegen. In combinatie met het vochtregulerende karakter zorgt dat voor een gezond, stabiel binnenklimaat. Voor wie gevoelig is voor vocht of allergieën is dat een reëel voordeel, en het is een van de redenen dat kalkhennep bij natuurvriendelijk isoleren zo in trek is.
Een muur die CO2 opslaat
Kalkhennep hoort bij de weinige bouwmaterialen die onder de streep koolstof kunnen vastleggen in plaats van uitstoten. Dat komt van twee kanten. De hennepplant groeit razendsnel en neemt tijdens die groei veel CO2 op, die opgeslagen blijft in de scheven. De kalk neemt vervolgens tijdens het uitharden opnieuw CO2 uit de lucht op, een proces dat carbonatatie heet. Een deel van de uitstoot uit de productie wordt zo gecompenseerd, en bij een goede opbouw kan de balans zelfs negatief uitvallen. Voor wie bewust biobased wil isoleren, is dat een sterk argument. Aan het eind van zijn leven is het materiaal bovendien afbreekbaar en composteerbaar.
Kalkhennep vergeleken met andere isolatiematerialen
Kalkhennep speelt in een andere categorie dan de meeste isolatie. Waar een plaat of wol vooral op een lage lambdawaarde mikt, combineert kalkhennep een matige isolatiewaarde met massa en vochtregulatie. De tabel zet het naast een paar veelgebruikte alternatieven.
| Materiaal | Lambda (circa) | Waar het in verschilt |
|---|---|---|
| Kalkhennep | 0,06 tot 0,12 | massa en dampopen, een heel muursysteem |
| Hennepwol | 0,040 | losse vezel, betere lambda, geen massa |
| Houtvezel | 0,038 tot 0,042 | biobased, sterk in zomercomfort |
| Cellulose | 0,038 tot 0,040 | inblaasbaar, van gerecycled papier |
| Minerale wol | 0,035 | goedkoop, brandveilig en dun |
Puur op de isolatiewaarde per centimeter wint elk van die alternatieven. Zoek je een dunne, goedkope oplossing, dan is hennepwol, houtvezel, cellulose of minerale wol logischer. Kalkhennep kies je juist als je meer wilt dan isoleren alleen. Een muur die vocht buffert, warmte vasthoudt en bij oud metselwerk geen schade veroorzaakt. Zo bekeken is het geen concurrent van die materialen, maar een andere aanpak.
Waar kalkhennep tot zijn recht komt
Niet elk huis vraagt om kalkhennep, maar op de juiste plek is het lastig te evenaren. Het sterkst is het bij massief, oud muurwerk, precies waar moderne isolatieplaten problemen geven.
Zet je een dampdichte plaat tegen een oude, vochtige muur, dan sluit je het vocht op en krijg je op den duur schade. Kalkhennep doet het omgekeerde. Het laat de muur ademen en buffert het vocht, waardoor de constructie gezond blijft. Daarom noemt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed dampopen, capillair actieve materialen geschikt voor historische gevels. Bij het isoleren van een monument of een oude woning met massieve muren is kalkhennep voor ons dan ook een serieuze overweging, zeker als een gezond binnenklimaat meetelt.
Daarnaast gebruik je het voor binnenisolatie van gevels, in vloeren, onder daken, in nieuwbouw met een houtskelet en zelfs als isolerende pleisterlaag. Voor een standaard naoorlogse spouwmuur ligt het minder voor de hand, want daar is een plaat of inblaasmateriaal praktischer en dunner. Heb je nu al last van een vochtige muur, dan vraagt dat sowieso eerst aandacht voordat er welke isolatie dan ook tegenaan gaat.
Hoe je kalkhennep aanbrengt
Kalkhennep gaat op drie manieren de muur in. Gestort tussen een bekisting rond een houten frame, machinaal gespoten tegen een ondergrond, of gemetseld met voorgevormde kalkhennepblokken. Die blokken, bijvoorbeeld van IsoHemp, komen in een handzaam formaat van 30 bij 60 centimeter. De diktes lopen van 75 tot 300 millimeter, zodat je de laag op de gewenste isolatiewaarde afstemt.
De traditionele gestorte variant is het meest ambachtelijk, maar vraagt geduld. Na het uithalen van de bekisting moet de massa enkele maanden drogen voordat je verder kunt afwerken, afhankelijk van de dikte en het seizoen. Daar moet je in de planning rekening mee houden. De blokken en droge, voorgemengde varianten drogen sneller en versnellen de bouw flink.
Het blijft specialistisch werk. De verhouding tussen hennep en kalk, de verdichting en de droging luisteren nauw, en een verkeerd uitgevoerde laag presteert een stuk minder. Meestal werk je het af met een dampopen kalk- of leempleister, zodat het geheel kan blijven ademen. Laat het daarom aanbrengen door iemand die er ervaring mee heeft.
Wat kost kalkhennep isolatie?
Reken grofweg op 90 tot 120 euro per vierkante meter, inclusief het aanbrengen en afhankelijk van de toepassing en de methode. Daarmee is kalkhennep duurder dan de meeste conventionele isolatie. Je betaalt dan ook niet voor een simpele plaat, maar voor een compleet muursysteem dat isoleert, warmte buffert en vocht regelt. Daar komen het specialistische werk en de langere doorlooptijd bij. Een offerte op je eigen situatie geeft het echte bedrag.
De eerlijke nadelen
Kalkhennep heeft ook duidelijke minpunten. De pure isolatiewaarde is matig, dus je hebt een dikke laag nodig en dat kost binnenruimte. Het is duurder dan conventionele isolatie en het aanbrengen is specialistisch. De gestorte variant vraagt bovendien maanden droogtijd. En of het in aanmerking komt voor subsidie hangt sterk af van de toepassing en of het aan de eisen voldoet, dus reken daar niet op voordat je het hebt laten checken. Voor een snelle isolatieklus met een krap budget is een plaat of wol vrijwel altijd de logischer keuze.
Is kalkhennep isolatie iets voor jou?
Wij raden kalkhennep aan als het geheel klopt. Heb je een monument of een oude woning met massieve muren? Wil je vocht en binnenklimaat op orde brengen zonder de muur op te sluiten? En hecht je aan een biobased, koolstofopslaand materiaal? Dan is dit een uitstekende kandidaat, en de langere doorlooptijd neem je op de koop toe.
Gaat het om een gewone spouw, een krappe ruimte of vooral de laagste prijs, dan kijken we naar een dunner en goedkoper alternatief. Soms is dat houtvezel, dat op zolder ook goed tegen zomerse hitte kan, soms een minerale of kunststof plaat uit ons overzicht van isolatiematerialen. Twijfel je of kalkhennep bij jouw pand past? Vraag een gratis adviesgesprek aan. We kijken naar de constructie, het vocht en je wensen, en zeggen eerlijk of dit het juiste materiaal is of dat iets anders beter werkt.
